Boekenbon cadeau geven: voordelen en nadelenStel: je staat in de winkel, het is de dag voor de verjaardag van je schoonmoeder, en je hebt geen idee wat je moet kopen. Je loopt langs de schappen, twijfelt, loopt verder, twijfelt nog meer. En dan zie je die rij met cadeaubonnen. De boekenbon.

▶Inhoudsopgave

1. Wat is een boekenbon eigenlijk?
2. Waarom een boekenbon wél werkt als cadeau
3. Waarom een boekenbon soms net niet werkt
4. De Boekenbon Cadeaukaart: een moderne upgrade
5. Boekenbon versus een fysiek boek: de grote vraag
6. Waar kun je een boekenbon gebruiken?
7. Een paar tips van iemand die veel cadeaus geeft
8. Conclusie: een boekenbon is goed, maar niet perfect

▶Inhoudsopgave

1. Wat is een boekenbon eigenlijk?
2. Waarom een boekenbon wél werkt als cadeau
3. Waarom een boekenbon soms net niet werkt
4. De Boekenbon Cadeaukaart: een moderne upgrade
5. Boekenbon versus een fysiek boek: de grote vraag
6. Waar kun je een boekenbon gebruiken?
7. Een paar tips van iemand die veel cadeaus geeft
8. Conclusie: een boekenbon is goed, maar niet perfect

Altijd een veilige keuze, denk je. Maar is dat echt zo?

Ik geef het toe: ik heb zelf vaker een boekenbon gegeven uit gemak. En ik heb ze ook vaker gekregen.

Wat me opvalt is dat de reactie er altijd hetzelfde uitziet: een vriendelijk knikje, een "oh leuk, dankje", en dan verdwijnt de bon in een la. Soms voor maanden. Soms voor altijd. Dat neemt niet weg dat een boekenbon een goed cadeau kan zijn. Maar het heeft echt wel zo zijn eigen karakter. Laten we er eerlijk naar kijken.

Wat is een boekenbon eigenlijk?

Een boekenbon is een papieren waardebon die je kunt inwisselen bij deelnemende boekhandels. Je koopt hem in een bepaalde waarde, meestal €10, €20 of €50, en de ontvanger ruilt hem in tegen boeken. Simpel, toch?

Nou, bijna. Want de boekenbon heeft een paar eigenaardigheden die je als cadeaugever moet kennen. Ten eerste: je krijgt wisseldgeld niet terug.

Staat er €20 op de bon en kost het boek €17,50? Dan is die €2,50 verdwenen.

Ten twee: de bon is papieren. En papier raakt kwijt. Ik heb het zelf meegemaakt, en ik ken minstens vijf mensen die een boekenbon hebben laten verlopen omdat ze "even wilde bewaren" en die vervolgens in een schoenenvak terechtkwam.

De bon wordt geaccepteerd bij de meeste Nederlandse boekhandels, zowel online als fysiek. Bol.com doet mee, lokale boekwinkels doen mee, en er zijn ook kleinere ketens die de bon accepteren. Dat maakt het aanbod breed, en dat is één van de sterke punten.

Waarom een boekenbon wél werkt als cadeau

Laten we beginnen met het positieve, want er is best wat goed te zeggen.

De ontvanger kiest zelf. En dat is groot. Want laten we eerlijk zijn: het kiezen van een boek voor iemand anders is een van de lastigste cadeautaken die er bestaat. Je denkt dat je die ene collega die altijd over wandelen praat vast een leuk natuurboek waardigt. Maar nee, ze had het al.

Of ze vinden het onderwerp eigenlijk maar saai. Met een boekenbon loop je dat risico niet.

Het is geschikt voor elk budget. Van €10 tot €50, je kunt het afstemmen op de gelegenheid.

Een collega die jarig is? €10 is prima. Je beste vriend die promoveert? Dan pak je de €50.

Die flexibiliteit in waarde maakt het een veelzijdig cadeau. Het werkt voor elke lezer. Of iemand nu sciencefiction verslikt, kookboeken verzamelt of alleen maar biografieën leest, met een boekenbon kiezen ze iets binnen hun eigen interesse. Je hoeft niet te gokken.

En hier zit nog iets: het risico op retourzendingen is nihil. Want de ontvanger koopt het boek zelf. Dat is een stuk minder frustrerend dan een boek dat je met een glimlach ontvangt en nooit opent.

Waarom een boekenbon soms net niet werkt

Maar. En dit is een groot maar.

De bon moet in één keer worden opgemaakt. Dit is het grootste praktische nadeel. Je kunt het saldo niet spreiden over meerdere aankopen.

Je koopt één boek, en als dat boek goedkoper is dan de waarde van de bon, ben je geld kwijt. Dat voelt als verspilling, en dat is het ook. Papier raakt kwijt. Ik heb het al gezegd, maar ik herhaal het omdat het zo belangrijk is. Een boekenbon is geen creditcard. Hij heeft geen app, geen saldo-check op je telefoon, geen herinnering per mail.

Het is een stukje papier. En papier heeft de neiging om tussen facturen, oude kassabonnen en die ene pen die niet meer werkt te verdwijnen. Het voelt soms onpersoonlijk. Eerlijk gezegd: een boekenbon kan aanvoelen als "ik wist niet wat ik moest kopen, dus pakte ik maar dit".

Vooral als je hem niet mooi verpakt of er geen persoonlijke boodschap bij geeft. Het verschil tussen een boekenbon in een standaard envelop en een boekenbon ingepakt in een zelfgeschreven kaartje met de titel van een boek dat je zelf hebt gelezen en waarvan je dacht "dit moet jij lezen" — dat verschil is enorm. En dan is er nog dit: sommige boekhandels minder korting geven op aankopen met een boekenbon dan bij een reguliere betaling.

Het is niet overal zo, maar het komt voor. En dat betekent dat je cadeau eigenlijk minder waarde heeft dan het bedrag dat erop staat.

De Boekenbon Cadeaukaart: een moderne upgrade

Er is gelukkig een antwoord op een aal deze nadelen, en dat is de Boekenbon Cadeaukaart.

In tegenstelling tot de papieren bon kun je deze kaart in etappes uitgeven. Je koopt voor €20, besteedt er eerst €12 aan, en de rest blijft bewaard. Geen verspilling meer. Het saldo kun je online checken via boeken.nl.

Geen gedoe meer met "staat er nog geld op of niet". De kaart wordt geaccepteerd bij Bol.com en bij de meeste deelnemende boekhandels, zowel online als in de winkel.

Voor mensen die een boekenbon willen geven maar de nadelen van de papieren versie willen ontwijken, is dit echt de betere keuze.

Het kost misschien een paar centjes meer, maar het gemak en de flexibiliteit maken dat meer dan goed.

Boekenbon versus een fysiek boek: de grote vraag

De meeste mensen die twijfelen over een boekenbon, twijfelen eigenlijk tussen twee opties: een boekenbon of een echt boek. Dus laten we die eens naast elkaar leggen. Een fysiek boek als cadeau heeft iets magisch.

Je geeft iets tastbaars, iets waar je zelf over hebt nagedacht, iets dat je misschien zelf hebt gelezen en graag wilt delen.

Het is persoonlijk, het is attent, en het zegt: "ik ken je goed genoeg om te weten dat dit boek bij je past." Maar. Je kunt het ook verkeerd kiezen.

En dan heb je een boek dat in de kast belandt. Ik heb het gezien, ik heb het gedaan, en het is een ongemakkelijk gevoel. Je geeft iets waar je tijd en moeite in hebt gestopt, en de ontvanger denkt: "oh... leuk bedoeld." Dat is geldverspilling, en daar houd ik niet van.

Een boekenbon voorkomt dat risico volledig. De ontvanger kiest zelf, dus de kans dat het boek gelezen wordt is veel groter.

Maar je verliest dat persoonlijke element. Mijn eigen regel is deze: als je iemand goed kent en je weet precies welk boek die persoon wil, koop dan het boek. Als je twijfelt, of als je niet zeker weet wat de smaak is, geef dan een boekenbon. Liever een bon die leidt tot een boek dat gelezen wordt, dan een boek dat net zo mooi mogelijk in de kast staat.

Waar kun je een boekenbon gebruiken?

De acceptatie is behoorlijk breed. Bol.com is veruit de grootste speler, en daar kun je de bon zowel online als in sommige fysieke vestigingen gebruiken.

Daarnaast accepteren de meeste onafhankelijke boekwinkels de bon, evenals ketens als Bruna en Selexyz. Wat minder mensen weten: je kunt een boekenbon ook gebruiken voor boeken bij tweedehands platforms die meedoen in het systeem. Dat is eigenlijk een mooie optie, want tweedehands boeken zijn goedkoper, en je kunt meer boeken kopen met dezelfde bon. Alleen: controleer altijd vooraf of het specifieke platform of de winkel de bon accepteert, want niet iedereen doet mee.

Een paar tips van iemand die veel cadeaus geeft

Na jaren van cadeau geven en cadeau ontvangen — in een winkel, op feestjes, bij vrienden en familie — heb ik, mede door de veelgestelde vragen over boeken cadeau geven, een paar dingen geleerd over boekenbonnen. Ten eerste: verpak het mooi.

Een boekenbon in een witte envelop voelt als een declaratie. Stop hem in een kaart, leg er een lint omheen, of pak je cadeau creatief in — combineer hem met iets kleins zoals een leeslampje, een mok of een leuk boekenlegsel.

Het maakt het cadeau compleet. Ten twee: geef een suggestie mee. Niet omdat de ontvanger het nodig heeft, maar omdat het het cadeau persoonlijker maakt.

Zeg bijvoorbeeld: "Ik hoorde dat dat nieuwe boek van Herman Koch erg goed is" of "Jij die van kookboeken houdt, er is een nieuwe Jamie Oliver uit." Het toont dat je hebt nagedacht, zelfs als je niet het boek zelf koopt. En ten drie: overweeg eens een luisterboek cadeau te geven in plaats van de papieren bon.

Het kleine verschil in prijs is het waard voor het gemak. Geen wisseldgeldverlies, geen kwijtgeraakte bon, en een saldo dat je altijd kunt checken.

Conclusie: een boekenbon is goed, maar niet perfect

Een boekenbon is een solide cadeau voor lezers. Het is flexibel, breed inzetborgen en vermindert de kans op een miskoop.

De papieren versie heeft echter duidelijke nadelen — het wisseldgeldprobleem, het risico op verlies, en dat gevoel van onpersoonlijkheid als je het niet goed aanpakt. De Boekenbon Cadeaukaart lost veel van deze problemen op en is daarom overwegen waard. En als je het echt persoonlijk wilt maken, combineer de bon met een suggestie, een mooie verpakking, of een klein extraatje.

Uiteindelijk draait het niet om de bon of het boek. Het draagt om het gebaar.

Maar als je al een gebaar maakt, zorg er dan voor dat het goed is. Want een cadeau dat in de kast belandt — of in een la verdwijnt — is geldverspilling. En daar houd ik, als cadeauspecialist, echt niet van.